Czynności kontrolno-regulacyjne przy wyposażeniu elektrycznym

Akumulator. Nawet prawidłowo eksploatowany i konserwowany akumulator często po upływie około trzech lat traci swą przydatność eksploatacyjną. Okres ten wydatnie skracają różnego ro­dzaju nieprawidłowości użytkowania i nie usunięte w porę drobne z pozoru uszkodzenia, jak: niewłaściwa jakość i gęstość elektrolitu, zbyt niski poziom elektrolitu w ogniwach, pęknięcie ścianki naczynia aku­mulatora, zanieczyszczenie pokrywy akumulatora i skorodowanie za­cisków akumulatora.Zasiarczanienie płyt akumulatora, zwarcia wewnętrzne, uszkodzenia płyt i separatorów są niedomaganiami wyraźnie uwy­datniającymi się w czasie eksploatacji, ponieważ wpływają na własności użytkowe wyposażenia elektrycznego (np. uniemożliwiają rozruch sil­nika).Elektrolit akumulatora kwasowego powinien być sporządzony z czy­stego kwasu siarkowego (wg PN-55/C-84058) i wody destylowanej nie zawierającej zanieczyszczeń mineralnych (związków żelaza, miedzi itp.).Elektrolit otrzymuje się przez rozcieńczenie kwasu siarkowego wodą destylowaną, przy czym zawsze należy wlewać kwas do wody. W czasie przygotowywania i przelewania elektrolitu należy posługiwać się wy­łącznie naczyniami i przyborami szklanymi, ebonitowymi, porcelanowymi itp. Nie wolno natomiast stosować naczyń i przyborów metalowych, chyba że mamy do dyspozycji naczynie ołowiane. Nie-przestrzeganie tych przepisów prowadzi do zanieczyszczenia elektrolitu związkami przyspieszającymi samowyładowanie akumulatora, tj. zmniejszenie jego pojemności bez oddawania energii na zewnątrz.Ciężar właściwy elektrolitu w naładowanym akumulatorze powinien wynosić dla akumulatorów krajowych 1,265 G/cm3 i 1,285 G/cm3. Zbyt mały ciężar właściwy elektrolitu powoduje zmniejszenie po­jemności akumulatora, zbyt duży — zasiarczanienie płyt.Poziom elektrolitu w akumulatorze powinien znajdować się 10… … 15 mm ponad górnymi krawędziami płyt.Zbyt niski poziom elektrolitu w akumulatorze nie tylko1 utrudnia uruchomienie silnika, ale może również spowodować zniszczenie płyt akumulatora wskutek ich zasiarczaniania się, wypaczania i pękania.Z tych też względów należy systematycznie sprawdzać poziom elektro­litu w ogniwach akumulatora i w razie potrzeby od razu uzupełniać ubytek elektrolitu przez dolewanie wody destylowanej. Wodę destylo­waną dolewa się z zasady przed ładowaniem akumulatora (patrz punkt 4.1.1).Przygotowanie akumulatora do ładowania polega na połączeniu ze sobą jednoimiennych biegunów akumulatora i źródła prądu. Każdy akumulator należy ładować prądem o odpowiednim natężeniu (podanym w instrukcji obsługi), czyli tzw. prądem ładowania. Podczas ładowania akumulatora w obwód powinien być włączony amperomierz do kontroli prądu ładowania.Najczęściej prąd ładowania akumulatora wynosi 1/10 jego pojemności w amperogodzinach *), a więc na przykład akumulator 6 V o pojemności 80 Ah trzeba ładować prądem o napięciu 6 V i natężeniu około 8 A. W czasie ładowania akumulatora temperatura elektrolitu nie powinna przekroczyć 45°C. Jeśli temperatura elektrolitu przekracza 45°C, prąd ładowania należy zmniejszyć lub ładowanie przerwać.Podczas ładowania akumulatora, wskutek parowania i rozkładu wody destylowanej, poziom elektrolitu może się nieco obniżyć. Dlatego też co jakiś czas trzeba kontrolować poziom elektrolitu i w razie potrzeby od razu uzupełnić ubytek wodą destylowaną. Podczas ładowania napięcie ogniw akumulatora stopniowo wzrasta. Na początku ładowania wynosi ono średnio w każdym ogniwie 2,1 V, przy końcu około 2,6 … 2,7 V (podczas poboru prądu normalnego).Osiągnięcie stanu całkowitego naładowania akumulatora stwierdza się przez pomiar napięcia lub pomiar gęstości elektrolitu. Po całkowitym naładowaniu akumulatora gęstość elektrolitu już nie wzra­sta (co sprawdza się przez co najmniej trzy pomiary elektrolitu, wyko­nywane w odstępach godzinnych). Sprawdzanie stopnia naładowania akumulatora przez obserwację iskrzenia podczas zwierania sworzni bie­gunów przewodem (lub w inny sposób) jest niedopuszczalne. Postę­powanie takie powoduje paczenie się płyt i gwałtowne zużycie akumu­latora.Szacunkowo osiągnięcie stanu pełnego naładowania akumulatora stwierdzić można przez obserwację. Mianowicie pod koniec ładowania akumulator „gazuje” i zachodzą objawy jak gdyby gotowania się elek­trolitu, który nabiera koloru mlecznego (wskutek dużej zawartości drobnych pęcherzyków gazowych).Prądnica i regulator prądnicy powinny być utrzymywane stale w czystości. Uzwojeń nie należy przemywać, natomiast należy przed­muchiwać je sprężonym powietrzem.Łożyska prądnicy smaruje się okresowo według wskazówek wy­twórni.Jeżeli prądnica nie ładuje akumulatora lub też ładuje go zbyt słabo, o czym świadczą wskazania amperomierza lub stałe żarzenie się lampki kontrolnej, nawet przy dużej prędkości obrotowej silnika, należy przede wszystkim sprawdzić naciąg pasa klinowego napędzającego prądnicę. Jeśli nie stwierdza się poślizgu pasa, należy sprawdzić prądnicę.W celu sprawdzenia prądnicy z regulatorem lampkę kontrolną włą­cza się między masę a główny zacisk (A lub fl prądnicy — patrz tablica 5).Następnie odłącza się od regulatora przewód łączący go z głównym zaciskiem prądnicy i łączy się go z pomocniczymi zaciskami prądnicy (F lub Ul). Po uruchomieniu silnika i ustaleniu się średniej prędkości obrotowej obserwuje się lampkę kontrolną. Jeżeli lampka świeci się peł­nym światłem, to niedomagania trzeba szukać w regulatorze. Jeżeli lampka kontrolna się nie zapala, powodem niedomaga­nia jest usterka prądnicy, którą poddaje się przeglądowi.Po zdjęciu opaski osłaniającej sprawdza się najpierw połączenia prze­wodów szczotek, a następnie stan szczotek, sprężyn szczotkotrzymaczy i komutatora.W razie niewielkiego zanieczyszczenia szczotek i komutatora, czyści się je szmatką zwilżoną benzyną. Jeżeli szczotki zacinają się w szczotko-trzymaczach, należy je wyjąć i oczyścić.Nadmiernie zużyte szczotki oraz pęknięte lub osłabione sprężyny wymienia się na nowe.W razie niewłaściwego przylegania szczotek do komutatora, jak rów­nież po wymianie zużytych szczotek, dociera się szczotki do komutatora. Po dotarciu szczotek przedmuchuje się dokładnie prądnicę sprężonym powietrzem.Jeżeli komutator ma ślady nadpaleń i znacznego zużycia, przekazuje się go do naprawy polegającej na przetoczeniu komutatora. Jeżeli prądnica nagrzewa się nadmiernie w czasie pracy pod obciążeniem i występują objawy przeładowania akumulatora, świadczy to o uszko­dzeniu regulatora prądnicy, który należy przekazać do naprawy.Objawy niedoładowania akumulatora, jeżeli prądnica jest sprawna, świadczą o uszkodzeniu lub o złej regulacji regulatora prądnicy.Sprawdzanie regulatora rozpoczyna się od włączenia kontrolnego woltomierza między zacisk B regulatora a masę. Podczas pra­cy silnika z umiarkowaną prędkością wału korbowego odłącza się aku­mulatof i włącza taką liczbę odbiorników, aby obciążenie prądnicy od­powiadało wielkości wskazanej w instrukcji. Z kolei sprawdza się za pomocą kontrolnego woltomierza napięcie prądu ładowania przy róż­nych prędkościach biegu jałowego.Aby sprawdzić regulator natężenia, należy odłączyć przewód od za­cisku A lub Hi połączyć z zaciskiem F lub III. Jeśli przy takim połą­czeniu amperomierz będzie wykazywał ładowanie, regulator napięcia lub natężenia jest uszkodzony. W takim przypadku trzeba połączyć przewód z jego właściwym zaciskiem, a następnie zdjąć pokrywę samo­czynnego regulatora i zewrzeć (podczas pracy silnika ze średnią pręd­kością obrotową) styki regulatora natężenia (ruchomy i stały). Jeżeli w tym przypadku amperomierz wskazuje ładowanie, regulator natę­żenia jest uszkodzony i należy go przekazać do naprawy.Obsługa rozrusznika polega na utrzymaniu go w czystości, okresowym smarowaniu (co 6000 km) koła zębatego i łożysk, jeżeli rozrusznik jest wyposażony w smarowniczki.Wskutek zanieczyszczenia wielowypustu mechanizmu zazębiającego koło zębate może nie przesunąć się do zazębienia z wieńcem zębatym koła zamachowego. Komutator i szczotki czyści się szmatką nasyconą benzyną. W razie zużycia szczotek, osłabienia lub pęknięcia sprężyn, wymienia się je na nowe.Jeżeli stwierdzi się, że komutator wirnika jest nierówny, rozrusznik należy przekazać do warsztatu w celu przetoczenia komutatora.Najbardziej groźne dla rozrusznika są nieprawidłowości jego użytko­wania, jak np. rozruch silnika:przy włączonym biegu w skrzynce biegów,przy nadmiernie zagęszczonym oleju w silniku w okresie zimowym,bezpośrednio po naprawie, gdy luzy w łożyskach są zbyt małe.W tych przypadkach może nastąpić przepalenie uzwojeń rozrusznika, a nawet uszkodzenia mechaniczne. Aby zapobiec tej ewentualności, należy:przed włączeniem rozrusznika sprawdzać, czy dźwignia zmiany bie­gów jest na luzie,podgrzewać silnik przed rozruchem,— nie korzystać z rozrusznika, gdy silnik nie jest właściwie dotarty. Obsługa układu oświetlenia polega na systematycznym sprawdzaniustanu połączeń w zaciskach i złączach oraz ich dociąganiu, wymianie uszkodzonych żarówek, kontroli stanu przewodów i usuwaniu uszko­dzeń izolacji (ewentualnie wymianie uszkodzonych przewodów), czy­szczeniu luster (ostrożnie, by nie zetrzeć warstwy srebrzonej) i szkieł reflektorów oraz okresowym sprawdzaniu ich działania.Ustawienie reflektorów odbywa się za pomocą ekranu lub specjalnych przyrządów optycznych. Sprawdzanie ustawienia reflektorów polega zwykle na skontrolowaniu odległości A, B i C oraz wprowadzeniu niezbędnych poprawek.Kodeks Drogowy ustala, że oświetlenie drogi przez światła drogowe powinno być na odległość co najmniej 100 m oraz oświetlenie drogi światłami mijania na co najmniej 30 m, z jednoczesnym warunkiem nie olśniewania kierowcy mijanego pojazdu i innych użytkowników drogi.Większość przepisów i instrukcji fabrycznych podaje położenie środka plamy świetlnej dla każdego z reflektorów na ekranie kontrolnym umieszczonym w odległości 10 m od reflektorów.Na ustawienie świateł mają wpływ poziom i stan nawierzchni sta­nowiska, ciśnienie w ogumieniu, obciążenie pojazdu, ustawienie wzglę­dem ekranu kontrolnego.Jeżeli samochód ma reflektory umieszczone w błotnikach, ustawienie reflektorów zmieniać można za pomocą specjalnych wkrętów regula­cyjnych, z których jeden służy do regulacji kierunku snopa światła w pionie, a drugi (boczny) do regulacji kierunku światła w poziomie. Reflektory umieszczone na wspornikach ustawia się we właściwych położeniach po zluzowaniu nakrętek mocujących. Reflek­tory przeciwmgłowe ustawia się zwykle zgodnie z zaleceniami ich producenta, przy czym uwzględniać należy wymagania przepisów dro­gowych. Dotyczy to również ustawiania reflektorów asymetrycznych .Światła asymetryczne są to światła, w których granica światła i cie­nia przebiega niesymetrycznie, mianowicie lewa strona jest pozioma, zaś prawa część jest odchylona od poziomu do góry pod kątem 15°. Po­woduje to lepsze oświetlenie prawej strony jezdni, przy zachowaniu warunku krótkich świateł ze strony lewej.Po prawidłowym ustawieniu reflektorów należy sprawdzić działanie nożnego lub ręcznego przełącznika świateł drogowych na światła mija­nia.

Comments

comments