Ogumienie

Ogumienie należy do ważnych elementów składowych pojazdu samocho­dowego. Ponadto ogumienie stanowi jedną z najpoważniejszych pozycji w kosztach eksploatacyjnych pojazdów samochodowych. Gospodarka ogu­mieniem jest normowana. Normy przebiegu opon ustala się w zależności od wymiarów oraz marki producenta. Normy przebiegu opon bieżnikowa­nych są ustalane na ogół w wysokości 40% przebiegu opony nowej. Kie­rowcy za uzyskane oszczędności w zużyciu ogumienia, w stosunku do prze­widzianej normy przebiegu, otrzymują na podstawie specjalnego regula­minu premie, pod warunkiem zdania opon zdatnych do bieżnikowania. W transporcie samochodowym koszt ogumienia stanowi bardzo poważną pozycję i dlatego nieustannie należy szukać sposobów obniżenia tych kosz­tów, głównie w konstrukcji i eksploatacji.W toku eksploatacji czynniki te oddziaływają łącznie. Zdarza się, że zależ-przebieg zużycia ogumienia są:rodzaj pojazdu,prędkość jazdy,wielkość obciążenia,warunki pracy pojazdu.W toku eksploatacji czynniki te oddziaływują łącznie. Zdarza się że zależ­nie od regionu i warunków pracy jeden z czynników przeważa nad pozo­stałymi i decyduje o ostatecznym wyborze rodzaju ogumienia. Na przy-kład jeśli dany pojazd pracuje na bardzo złych drogach, czynnik ten w po­równaniu do pozostałych będzie przeważający.Warunki klimatyczne również oddziaływają na trwałość opon. Opony no­we, założone na koła na początku lub przed końcem okresu zimowego, osią­gają przebieg o 30% większy w porównaniu z przebiegiem opon założonych na wiosnę lub latem.W nowej oponie o grubej warstwie bieżnika powstaje w czasie jazdy i tar­cia o powierzchnię jezdni duże ciepło, które wpływa szkodliwie i może spowodować nawet oddzielenie się bieżnika od osnowy. Bieżniki nowych opon, założonych na początku okresu zimowego lub zimą, ścierają się i z na­dejściem okresu letniego grubość warstwy bieżnika zmaleje, co sprzyja już łatwiejszemu rozpraszaniu się ciepła oraz obniżaniu się temperatury opon podczas pracy.Właściwa obsługa opony wymaga przede wszystkim napompowania jej do określonego ciśnienia przewidzianego dla danego pojazdu samochodowego. Nieodpowiednie ciśnienie w oponie obniża jej trwałość eksploatacyjną i przyspiesza zużycie. Może nawet spowodować pęknięcie, prowadzące do groźnych w skutkach wypadków.Przykładowo dla pojazdów ciężkich, mających opony o ciśnieniu około 0,5 MPa (5 kG/cm2), opona nie dopompowana, o ciśnieniu niższym o 0,14 MPa (1,4 kG/cm2), w porównaniu do ciśnienia określonego w instrukcji fabry­cznej, może stać się powodem odwarstwiania się bieżnika (rys. 20.2) na skutek wysokiej temperatury, jaka powstaje w oponie.Obniżenie się ciśnienia w oponie tylko o 0,07 MPa (0,7 kG/cm2) powoduje wzrost oporu toczenia o 3%. Zwiększenie oporu toczenia o 4% spowoduje zwiększenie zużycia paliwa o 1%. Dowodzi to, jak bacznie śledzić należy wielkość ciśnienia w oponach.Prędkość jazdy wpływa również na trwałość opony. Nadmierna prędkość jazdy powoduje bowiem wzrost temperatury opon, co prowadzi do obni­żenia jej wytrzymałości, osłabienia spoistości osnowy oraz rozwarstwienia i odparzenia bieżnika (rys. 20.3).Nadmierne obciążenie opony powoduje jej odkształcenie się i wpływa na wzrost naprężeń w osnowie i nadmiernej ilości ciepła, które jest przyczyną rozwarstwienia osnowy i oddzielenia od niej bieżnika (rys. 20.4). Przy nad­miernym obciążeniu naprężenie nitek kordu wzrasta nadmiernie i czyni je mniej odpornymi na uderzenia oraz przyspiesza zerwanie ich podczas jazdy po złych drogach, a zwłaszcza podczas pokonywania przeszkód. Przeciążenie opony może być spowodowane również nierównomiernym ro­złożeniem ładunku na pojeździe, przesuwaniem się ładunku do przodu, tyłu lub na boki podczas jazdy.Wielkość obciążenia opon oraz ich charakterystyka podawana jest w in­strukcjach fabrycznych, którymi należy się posługiwać stale podczas eks­ploatacji opon.Nigdy nie należy dopuścić do złego stanu technicznego pojazdu. Odkształ­cenie np. belki osi przedniej spowoduje nierównomierne obciążenie kół, a to z kolei nierównomierne ścieranie się bieżnika. Nieprawidłowy kąt ustawienia kół przednich przyspiesza zużycie opon. Owalizacja bębna ha­mulcowego będzie powodem zniszczenia opony ścieranej w jednym tylko miejscu na bieżniku. Podobne zniszczenie opony nastąpi w przypadku nie­prawidłowego ustawienia szczęk hamulcowych.Nieprawidłowości w zawieszeniu podwozia, a zwłaszcza niesprawności w resorowaniu są powodem przedwczesnego zużycia się opon. Ważny jest sposób montowania opony na obręcz. Obręcz, na którą jest montowana opona musi odpowiadać wymiarom i rodzajowi danej opony. Obręcz o sze­rokości mniejszej niż dopuszczalna powoduje obniżenie normy trwałości eksploatacyjnej opony i przyspiesza jej zniszczenie. W przypadku gdy ciś­nienie w oponie przekracza 0,65 MPa (6,5 kG/cm2) osadzenie opony na zbyt wąskiej obręczy może być niebezpieczne i dlatego należy stosować obręcze o szerokości największej spośród zalecanych przez fabrykę.W pojazdach samochodowych o kołach bliźniaczych należy śledzić wiel­kość prześwitu między oponami po założeniu tarcz na piasty kół. Tarcze kół różnią się między sobą wymiarami (grubości) i prześwit może być za mały. Prawidłową wielkość prześwitu uzyskuje się dwoma sposobami, a mianowicie przez dobieranie tarcz kół lub przez zakładanie między tar­cze przekładek metalowych odpowiedniej grubości. •Niezbędna jest również dokładna kontrola jakości i stanu dętek, ochra­niaczy i zaworków, pochodzących ze zdemontowanych opon. W przewa­żających przypadkach wymagają one zmiany na nowe.A oto niektóre przykładowe dane, dotyczące wykonywania obsługi ogu­mienia:oponę zamontowaną na obręcz należy napompować do ciśnienia wyż­szego o 0,035 MPa (0,35 kG/cm2), w porównaniu z wielkością ciśnienia o-kreślonego przez fabrykę, w celu umożliwienia wyrównania ciśnienia w rozprężającej się oponie,oponę zamontowaną na obręcz i napompowaną należy pozostawić pod obserwacją na 24 godziny i ponownie sprawdzić wielkość ciśnienia, wydać do eksploatacji można tylko po dokładnym sprawdzeniu jej stanu,wielkość ciśnienia w oponie należy sprawdzać gdy jest ona zimna,wielkość ciśnienia w oponach należy sprawdzać najmniej co 15 dni,jeśli podczas eksploatacji, na skutek rozgrzania opony, nastąpi w niej wzrost ciśnienia to nie należy wypuszczać powietrza z opony lecz umożli­wić jej powolne ostygnięcie,jeśli opona w eksploatacji była nie dopompowana o 0,1 MPa (1 kG/cm2) w porównaniu z wielkością ciśnienia określonego przez fabrykę i praco­wała spłaszczona, konieczne jest dokładne sprawdzenie jej stanu. Sposób i jakość wykonywania montażu i demontażu opon oraz warunki, w jakich to się odbywa, wpływają na żywotność opon. Z tych względów stanowisko wykonywania prac montażu i demontażu opon powinno być należycie wyposażone, a pracownicy gruntownie przeszkoleni.

Comments

comments