Skrzynka biegów

Skrzynka biegów umożliwia w miarę potrzeby zmianę całkowitego przełożenia w układzie napędowym oraz zmianę kierunku przenoszenia napędu (jazdę w tył).Moment obrotowy silnika, zwiększany odpowiednio do wybranej przez kierowcę przekładni (stosunku przełożenia w skrzynce biegów), przekazywany jest za pośrednictwem wału napędowego na most napę­dowy (lub mosty). Skrzynka biegów umożliwia uzyskanie przy okre­ślonej prędkości obrotowej wału korbowego różnych prędkości jazdy oraz różnych momentów obrotowych na kołach napędowych, odpowied­nio do chwilowych warunków ruchu samochodu (np. jazda pod górę, ruszanie z miejsca, jazda po drodze gruntowej, po asfalcie itd.).Ponadto przez rozłączenie kół zębatych napędzających i napędzanych (przesunięcie dźwigni zmiany biegów w położenie neutralne) można od­łączyć układ napędowy samochodu od silnika. Umożliwia to pracę sil­nika w czasie postoju samochodu, choć sprzęgło jest włączone.Samochody wyposaża się w zwykłe skrzynki biegów z ręcznymi me­chanizmami do zmiany przekładni, tzw. mechaniczne, pół­automatyczne i automatyczne. Ponadto w pojazdach terenowych stosuje się tzw. skrzynki terenowe i rozdzielcze, które niekiedy spełniają jed­nocześnie zadania skrzynek terenowych.Mechaniczne skrzynki biegów (najczęściej trój-, cztero- oraz pięcio­stopniowe) składają się z zespołów przekładni zębatych (z kół zębatych o różnych średnicach i liczbie zębów). Koła zębate są osadzone prze­suwnie lub zaklinowane na wałkach w sposób umożliwiający zazębie­nie żądanego zespołu kół zębatych za pomocą mechanizmu sterującego, zależnie od woli kierowcy.Jeżeli samochód jest wyposażony w półautomatyczną skrzynkę bie­gów, kierowca tylko wybiera i zapoczątkowuje jej włączenie, przy uży­ciu dźwigni lub przycisku, natomiast skrzynki biegów są przełączane przez siłownik, np. hydrauliczny lub pneumatyczny. W tego rodzaju skrzynkach biegów znalazły szerokie zastosowanie tzw. przekładnie planetarne.Przekładnia planetarna składa się z koła wewnętrznego (tzw. sło­necznego), satelitów obracających się na ośkach osadzonych w koszykui koła zewnętrznego z uzębieniem wewnętrznym (tzw. pierścieniowego). Wymagany kierunek przenoszenia napędu i określone przełożenie uzy­skuje się przez ryglowanie (unieruchamianie) odpowiednich elemen­tów, z których każdy może pracować jako napędzany lub napędzający. Do ryglowania elementów przekładni planetarnej (koła słonecznego, koszyka satelitów lub koła pierścieniowego) względem części wirującej służy najczęściej sprzęgło wielotarczowe. Utrzymywanie w bezruchu jednego z elementów przekładni planetarnej zapewnia zwykle hamulec tarczowy lub taśmowy.Automatyczne skrzynki biegów działają samoczynnie, zależnie od prędkości jazdy i obciążenia silnika, tzn. położenia pedału przyspiesze­nia. Najczęściej są one budowane jako zespoły składające się ze sprzę­gła lub przekładni hydrokinetycznej i przekładni planetarnych. Automatyczne skrzynki biegów są sterowane hydraulicznie lub elektrycznie. Sterowanie działania automatycznej skrzynki biegów po­lega jedynie na ustawianiu przy użyciu przycisków lub dźwigni tzw. zakresów pracy: np. jazda w przód, jazda w tył, postój itp. Półautoma­tyczne i automatyczne skrzynki biegów powinny być naprawiane tylko przez specjalistów.

Comments

comments