Zapobieganie zmianom stanu technicznego pojazdów samochodowych

Zużycia, uszkodzenia i zniszczenia zespołów, części i innych elementów po­jazdów samochodowych mają na ogół zawsze charakter progresywny. Zna­jąc przyczyny zużyć i zmian można hamować ich postęp, co jest równo­znaczne z przedłużaniem żywotności całego pojazdu.Zabiegi mające na celu zapobieganie ujemnym zmianom w stanie techni­cznym pojazdów samochodowych nazywa się obsługą techniczną. Usuwanie powstałych trwałych zmian w stanie technicznym pojazdu samo­chodowego nazywa się naprawą.Oba te podstawowe zabiegi mają na celu przedłużenie trwałości pojazdu samochodowego i utrzymanie go w pełnej sprawności i gotowości do pracy. Prace wykonywane przy obsłudze technicznej oparte są na ogólnie przy­jętych sposobach zapobiegania zużyciom i uszkodzeniom. Celowość zasto­sowania zabiegów obsługowych wyjaśnia wykres (rys. 1.3).Krzywa I ilustruje normalny przebieg zużycia części pojazdu samochodo­wego. Zużycie jest dość znaczne w okresie docierania. Następnie w okresie normalnej eksploatacji, przykładowo między 3000 a 60 000 km, zużycie postępuje na ogół w małym stopniu i osiąga dopuszczalną granicę po 60 000 km przebiegu pojazdu. Krzywa U wykresu ilustruje eksploatację niewłaściwą, w czasie której, na skutek zbyt dużych obciążeń i braku ob­sługi w okresie docierania, nastąpiło znacznie większe zużycie aniżeli w przypadku prawidłowej eksploatacji. Interesująca nas część pojazdusamochodowego weszła do normalnej eksploatacji po okresie docierania z dużo większym zużyciem i osiągnęła znacznie wcześniej swe maksymal­ne dopuszczalne zużycie, np. już po 30 000 km przebiegu pojazdu. Mecha­nizm wyposażony w tę część będzie wymagał znacznie wcześniej naprawy aniżeli przy prawidłowej eksploatacji, a dana część osiągnie zaledwie po­łowę normy przebiegu.Krzywa III wykresu ilustruje przebieg zużycia przy poprawnej eksploa­tacji i stosowaniu zapobiegawczej obsługi. W okresie docierania i następ­nie normalnej eksploatacji, wskutek starannej obsługi technicznej, nastą­piło mniejsze zużycie poszczególnych części pojazdu samochodowego ani­żeli w toku normalnej eksploatacji. Maksymalne dopuszczalne zużycie czę­ści nastąpi przykładowo nie po 60 000 km eksploatacji, a po znacznie dłuż­szym okresie, np. 90 000 km.W praktyce problematyka zużycia części pojazdu samochodowego jest bar­dziej złożona i nie tak prosta, jakby to wynikało z przykładów zilustrowa­nych na wykresie. Złożoność wynika z faktu, że zużycie powodowane jest przez wiele czynników jednocześnie, a sposoby zapobiegania zużyciu są ograniczone.Skuteczna walka z zużyciem wymaga bezbłędnego wykrycia głównej przy­czyny, która powoduje ponadnormatywne zużycie poszczególnych części pojazdu samochodowego.Do najważniejszych czynników powodujących zużycie części pracujących w pojazdach samochodowych należą zjawiska mechaniczne, a wśród nich głównie zjawisko tarcia.W okresie eksploatacji zwalczamy skutki mechanicznego tarcia przez sma­rowanie powierzchni roboczych pojazdu samochodowego. Producenci po­jazdów samochodowych stosują coraz lepsze środki uodporniające powierz­chnie robocze poszczególnych mechanizmów. W pracy pojazdów samocho­dowych rozróżnia się trzy rodzaje tarcia: suche, półsuche i płynne. Tarcie suche występuje na powierzchniach, na których nie ma smaru ani zanie­czyszczeń. Tarcie półsuche występuje wówczas gdy między powierzch­niami trącymi znajduje się niewielka warstwa smaru. Tarcie płynne wy­stępuje wówczas, gdy powierzchnie współpracujące całkowicie zostaną roz­dzielone warstwą smaru ruchomego i w czasie ruchu tarcie zachodzi tylko między cząsteczkami smaru. Trwałość błonki olejowej zależy od wielu czyn­ników, jak ciśnienie i lepkość smaru, temperatura powierzchni trących, prędkość pracy elementów itd.Zużycie części w wyniku tarcia polega na zmianie struktury i własności materiału konstrukcyjnego w strefie przylegającej do powierzchni tarcia. Im większe są naprężenia w pracujących częściach pojazdu samochodo­wego, tym większa jest możliwość zużycia. W miarę zużycia części współ­pracujących ze sobą zwiększa się luz między nimi i oprócz zużycia wyni­kającego z tarcia występuje wzajemne uderzeniowe oddziaływanie powie­rzchni. Obciążenia dynamiczne wzrastają proporcjonalnie do wzrostu luzu i powodują gwałtowne przyspieszenie zużycia.Zużyciu mechanicznemu można przeciwdziałać smarując mechanizmy. Właściwe smarowanie zmniejsza tarcie między powierzchniami współpra­cującymi, a równocześnie zapobiega mechanicznym zanieczyszczeniom i wszystkiemu, co sprzyja korozji. Prawidłowa regulacja luzów, używanie smarów odpowiedniej jakości i utrzymywanie mechanizmów w czystości najlepiej zabezpieczy przed przedwczesnym zużyciem. Korozji nadwozia zapobiegają powłoki ochronne nakładane fabrycznie oraz powłoki stosowane w okresie eksploatacji pojazdu samochodowego. Doniektórych części stosuje się płyny antykorozyjne. Walka ze skutkami ko­rozji, która niszczy głównie wiele elementów podwozia i nadwozia pojaz­dów samochodowych, wymaga nie tylko znajomości procesów korozyjnych, ale także właściwości stosowanych środków antykorozyjnych. W czasie eksploatacji pojazdów samochodowych można i należy zapobie­gać zjawiskom korozji:utrzymując pojazd w czystości, ponieważ wszelkie zabrudzenie sprzyja wilgoci i przyspiesza korozję,dbając o utrzymanie powłok ochronnych w nienaruszonym stanie,naprawiając wszelkie odpryski powłok ochronnych i oczyszczając miej­sca, w których korozja rozpoczęła swój niszczący proces,stosując inhibitory i środki chroniące przed wpływami atmosferycz­nymi.W pojazdach samochodowych występują często różne niesprawności. Poz­nanie ich i wczesne wykrycie decyduje często o gotowości pojazdu do pra­cy. W tym celu stacje obsługi powinny dysponować stacjami diagnostycz­nymi. Wszystkie zajezdnie samochodowe, a zwłaszcza te, które nie mają odpowiednio wyposażonej stacji diagnostycznej, powinny posługiwać się materiałami instruktażowymi, instrukcjami obsługi i użytkowania wyda­nymi przez producentów pojazdów samochodowych oraz książkami napraw poszczególnych pojazdów samochodowych.Praktyka umożliwia opracowanie na bieżący użytek wykazów różnych niesprawności poszczególnych elementów pojazdu samochodowego oraz przyczyn i sposobów ich usuwania. Przykład niesprawności skrzynki bie­gów zawiera tablica 1.1.

Comments

comments