Zużycie lub wybicie panewki

Objawy. Nadmierne zużycie panewki powoduje wzrost luzów obja­wiających się podczas pracy występowaniem stuków, wzmagających się w miarę zwiększania obciążenia silnika.Stukanie pojedynczej panewki rozpoznaje się w ten spesób, że po wy­łączeniu sprzęgła włącza się bieg bezpośredni, naciska na pedał hamul­ca i powoli włącza sprzęgło. Potęgujące się wówczas stukanie świadczy o wybiciu panewki.Stukającą panewkę można wykryć podczas pracy silnika na biegu jałowym, zwierając kolejno z masą przewody poszczególnych świec za­płonowych. Nagłe osłabienie stuków wskazuje na cylinder, w którym panewka korbowodu uległa nadmiernemu zużyciu. .Zwiększenie się luzów w łożysku głównym lub korbowym wału kor­bowego, wskutek ubytku materiału z pracującej powierzchni panewek, pojawienie się pęknięć oraz częściowych wykruszeń warstwy stopu łożyskowego powoduje spadek ciśnienia oleju w głównym kanale układu smarowania oraz zwiększone zużycie oleju. Wynika to stąd, że olej doprowadzany do panewek swobodnie wycieka przez szcze­liny między czopami i panewkami, wskutek czego wydajność pompy oleju nie wystarcza do utrzymania odpowiedniego ciśnienia w układzie smarowania.Wyciekające z łożysk głównych i korbowych krople oleju są roz­bijane przez obracający się wał korbowy i znaczna część oleju osiada na gładzi cylindrów. Smarowanie gładzi cylindrów staje się wówczas tak obfite, że pierścienie zgarniające nie mogą podołać swemu zadaniu. W rezultacie dość duże ilości oleju przedostają się do komór spalania i tam ulegają spalaniu lub skoksowaniu. Wskutek tego wzrasta zużycie oleju, a ścianki komór spalania szybko pokrywają się nagarem.Jednocześnie wskutek wyciekania oleju z łożysk pogarszają się wa­runki smarowania pracujących powierzchni w samym łożysku. Między czopem i panewką tworzą się miejsca, gdzie olej dochodzi w zbyt ma­łych ilościach lub w ogóle nie dochodzi. Stwarza to warunki sprzyjające intensywnemu miejscowemu ścieraniu się współpracujących powierzch­ni (rysowaniu i owalizacji czopów), a nawet grozi zatarciem łożyska.Ponadto w wyniku pogorszenia się warunków smarowania ulega na­ruszeniu równowaga cieplna w łożysku i zaznacza się wyraźna skłon­ność do przegrzewania się panewki. Temperatura pracy panewki może łatwo osiągnąć taką wysokość, przy której stop łożyskowy staje się pla­styczny, wskutek czego warstwa stopu może ulec odkształceniu (miej­scowemu wyciśnięciu) lub nawet nadtopić się. W takich warunkach następuje zatarcie się czopa wału korbowego w panewce.Stopień zużycia łożysk tocznych stosowanych w niektórych silnikach (najczęściej dwusuwowych) określany jest na podstawie wielkości luzu promieniowego. Jeśli luz ten przekracza wielkość 0,06 … 0,08 mm, pra­ktycznie objawia się już stukami podczas pracy silnika.Przyczyny. Powodem przyspieszonego zużycia panewek (pomija­jąc zużycie panewek jako skutek-normalnego użytkowania pojazdu) mogą być: nieprawidłowy montaż panewek, niedbale lub niewłaściwie przeprowadzone docieranie silnika, albo nieodpowiednie warunki sma­rowania, np. wskutek stosowania nieodpowiedniego gatunku oleju sil­nikowego lub paliwa (zbyt niska liczba oktanowa — spalanie stukowe), albo też usterki w działaniu silnika (np. zaniedbanie czyszczenia filtrów oleju, wymiany oleju itp.).Naprawa. Zużyte panewki wymienia się na nowe, ponieważ napra­wa panewek, zwłaszcza cienkościennych, jest zbyt trudna technologicz­nie i w związku z tym najczęściej zawodna. Jedynie grubościenne pa­newki naprawia się niekiedy przez wylanie stopem łożyskowym.Panewki wymienne, tzw. podwymiarowe są produkowane zwykle w kilku wymiarach naprawczych (niektóre wytwórnie, np. Moskwicz, pro­dukują panewki z podwymiarem 0,05 mm umożliwiającym wymianę panewek bez szlifowania wału). Wymiana panewek bez jednoczesnego szlifowania wału korbowego jest celowa tylko wówczas, kiedy owali-zacja częściowo zużytych czopów korbowych wału korbowego nie przekracza 0,05 mm, a czopów głównych 0,07 mm.Zakładając nowe panewki należy dokładnie sprawdzić luz między czopami i panewkami. Luzy w ślizgowym łożysku korbowym sprawdza się najłatwiej przy użyciu folii mosiężnej długości 26 mm i szerokości 13 mm. Po założeniu nowych panewek luz w łożysku korbowym powi­nien zawierać się w granicach 0,012 … 0,053 mm, a w łożysku głów­nym — 0,026 … 0,077 mm. Jako największy dopuszczalny luz w łoży­skach korbowych i głównych wału korbowego uważa się zwykle luz około 0,12 mm. Odpowiednio do tego powinna być dobrana grubość folii do sprawdzania rzeczywistego luzu w łożysku.Śruby mocujące pokrywę łba korbowodu dociągnąć należy za pomocą klucza dynamometrycznego.Wymieniając panewki należy przestrzegać następujących zasad: — zawsze należy wymieniać obie półpanewki (dolną i górną) jednocze­śnie;zaczepy półpanewek powinny prawidłowo wchodzić w odpowiednie wgłębienia w gnieździe panewki;dopilnować prawidłowości zakładania półpanewek, aby przypadko­wo nie pomieszać ich między sobą; górna panewka łożyska wału kor­bowego ma przeważnie otwór do doprowadzania oleju i dlatego nie wolno założyć dolnej półpanewki na miejsce górnej, ponieważ unie­możliwia to dopływ oleju do sworznia i powoduje zniszczenie jego łożyska;— bezpośrednio przed założeniem obie półpanewki należy zwilżyć ob­ficie olejem silnikowym (nigdy nie wolno składać łożyska na su­cho — nawet próbnie);-— nie wolno spiłowywać styków panewek, skrobać warstwy stopu ło­żyskowego lub stosować innych prymitywnych sposobów pasowania panewki do czopa; — tylko w przypadkach, gdy brak innej’ możliwości naprawy łożyska, dopuszczalne jest założenie między obudowę łożyska a zużytą pa­newkę cienkich mosiężnych wkładek odległościowych; wkładki te należy przy pierwszej okazji usunąć i wymienić zużytą panewkę na nową.Wskazania. Zmniejszenie zbyt dużego luzu w łożysku przez do­ciąganie śrub korbowodów (wówczas gdy śruby zostały już prawidłowo dociągnięte) jest niedopuszczalne. Nadmierne obciążenie śrub korbo­wodów powoduje ich przewężenie, a następnie zerwanie podczas pracy silnika.Decydując się na wymianę panewek należy brać pod uwagę nie tylko zużycie wkładów, nawiasem mówiąc stosunkowo nieznaczne. Trzeba bowiem uwzględnić okoliczność, że podczas pracy silnika w miękką warstwę stopu łożyskowego są wciskane znaczne ilości twardych czą­stek, jak okruchy metali oraz ziarna pyłu i piasku. Wskutek tego stop łożyskowy traci z biegiem czasu swoje właściwości ślizgowe, CO’ powo­duje coraz bardziej intensywne zużywanie się czopów wału korbowego. Dlatego też wymiana panewek we właściwym terminie zapewnia znacz­ne przedłużenie okresu pracy wału korbowego, jednej z najkosztow­niejszych części silnika.Aby zapewnić właściwe warunki pracy panewek i zabezpieczyć jak najdłuższy okres ich użytkowania, należy przede wszystkim możliwie dokładnie przestrzegać zaleceń wytwórni odnośnie zakresu i kolejności zabiegów obsługowych w okresie docierania silnika. Ponadto podczas zwykłej już eksploatacji trzeba często sprawdzać działanie układu sma­rowania i nie dopuszczać do przegrzewania się silnika. Po uruchomieniu zimnego silnika należy go najpierw odpowiednio nagrzać, aby olej za­czął prawidłowo krążyć w całym układzie smarowania, a następnie do­piero wolno ruszać samochodem z miejsca.

Comments

comments